Bir Kişilik Testi Nasıl Olmalı?

Son yıllarda iş hayatında kişilik testlerinin özellikle de işe alımlarda sıklıkla kullanıldığına tanık oluyoruz. Buna karşılık, testleri alanların da kullananların da zihinlerinde, yanıtları hala çok berrak olmayan soru işaretleri olduğunu biliyoruz. Kişilik envanterinin geçerliliği ve güvenilirliği hakkında aklınıza gelen soruları uzman görüşleri ışığında aktarmaya çalıştık.

Testlere sahte cevaplar verebilmek de bir başarı sayılmaz mı?

Nasıl gerçek hayatta iyi ve kötü yalancılar varsa, kişilik testlerinde de ‘başarılı sahte cevaplar’ verenler vardır. İş başvurusu sırasında ölçümlenen kişilik envanterlerinde, başarılı biçimde yanıltıcı cevap verebilmek için iki şey gereklidir: Bir, işe alımı yapacak kişilerin hangi kişilik özelliklerine önem verdiğini bilmek; iki, bu özelliklerle ilgili puanları uygun düzeyde tutmak için hangi sorulara ne şekilde cevap verilmesi gerektiğini tahmin etmek. Bunu yapabilmek gerçekten çok zordur çünkü her iş için gerekli olan kişilik özelliğinin niceliği farklıdır. Ayrıca, hedef pozisyonun profiline denk düşen cevap bileşenlerini öngörüp, kestirebilmek gerçek bir yetenek işidir.

Kişilik envanteri testlerine verilen cevaplar o an içinde bulunan ruh halinden etkilenmiyor mu?

O an kendimizi nasıl hissettiğimizin ve moralimizin davranışlarımızı etkilediği doğrudur ama duygularımızda ve ruh halimizde değişiklikler olsa da davranışlarımız değişmeyen, temel bir örüntü gösterirler. Kişilik envanteri zaten bu örüntüyü ölçmek için vardır. Bu yüzden ruh halimizdeki anlık değişimler sonuçları çok etkilemez. Bunun bir istisnası, büyük bir travma olabilir. Sevilen bir kişinin kaybetmesi sonucunda oluşan bir travma kişilik testinin sonuçlarını geçersiz hale getirebilir.

Özetlersek, iyi bir kişilik envanteri nasıl olmalıdır?

İyi bir kişilik testinde maddelerin gerçekte neyi ölçtüğünün katılımcı tarafından tahmin edilememesi gerekir. Bununla beraber maddeler açık ve net olmalıdır. Her madde tek bir soru sormalı ya da tek bir ifadeyi dile getirmelidir, aksi takdirde testi yapanın hangi durumu düşünerek cevap verdiği bilinemez. Yönergelerin açık ve anlaşılır olması gerekir. Son olarak da, test aynı kişiye birden fazla kez uygulandığında aynı sonucu vermelidir. Kişilik envanteri testi hakkında daha fazla bilgi edinmek için tıklayınız.

Her meslek ve iş rolü için farklı kişilik boyutları ve yoğunluğu aranıyor. Peki, değerlendirmede kullanılan temel kriterler neler?

Kişilerin grup içindeki davranışlarını iki kümede toplayabiliriz: Biri, grubun diğer üyeleriyle iyi geçinmeye yönelik davranışları. Bir başka deyişle, iş hayatında kişinin birlikte çalıştığı insanlarla ilişkilerinin niteliğini belirleyen davranışları. ‘Uzlaşabilirlik’; başkaları tarafından onaylanan, işbirliğini kolaylaştıran, ilişkileri geliştiren ve sürdüren davranışlar olarak tanımlanabilir. Diğeri ise, grubun diğer üyeleri arasında mevki elde etmeye yönelik öne geçme davranışları. ‘Başarı yönelimi’ ise başarılı sonuç almaya, bireyin grup içinde sivrilmesini ya da üyesi olduğu grubunun benzerleri arasında öne geçmesini sağlayan davranışları içerir.

Bir testte kişinin bir mesleğe uygun olup olmadığını anlamak için kişilik boyutlarında ne gibi özelliklere bakılır?

Duygusal uyum, baskı altındayken sakin kalma ve stresle başa çıkma becerisini gösterir. İçe- dışa dönüklük, ilişkiyi başlatma ve değişik tip insanlarla ilişki kurabilme becerisidir. Başarı yönelimi, rekabetçilik ve karar sorumluluğunu alma gibi kendine güvenle ilgili bilgileri içerir. Uzlaşabilirlik, kışkırtıcı veya zor kişilere tahammül edebilme konularında kendini gösterir. İhtiyatlılık; emirleri, görevleri zamanında yerine getirme yani öz disiplin özelliklerine denk düşer. Açıklık, sorun çözmek ve iş gerçekleştirmek için yararlı fikirler üretme becerisi şeklinde ortaya çıkar.

Önemli Bir Not Olarak…
Kişi, kendini işe göre değiştirdiği gibi işi de kendine göre değiştirecektir.

İşyerinde insanlar fiziksel ve sosyal ortamlarını kendi rahatlarına veya zevklerine göre değiştirir, çalışma hayatlarını kişiselleştirirler. Bunu aynı işyerinde kendilerine verilen aynı mekânı nasıl farklı bir biçimde düzenlediklerine bakarak da görebilirsiniz. Aynı işi yapan ve de başarılı olan kişiler farklı yöntem ve düzenlemeler kullanıyor olabilir. Bu yöntem ve düzenlemeler kurum kural ve süreçlerine karşı olmadıkça ve başarılı sonuçlar elde edildikçe bir sakıncası da olmamaktadır.

Yeni teknoloji, piyasalar ve küresel gereklilikler yüzünden de işler zaman içinde değişir ve gelişir. Buna uyum sağlayanlar başarılı olurken, sağlayamayanlar da bunu sıkıntısını yaşamak durumunda kalırlar.